Người mới học guitar cần biết 9 thứ trước khi tập bài đầu tiên: tên các bộ phận của đàn, tên 6 dây (E A D G B E), cách cầm pick, 3 mẫu quạt cơ bản, 6 hợp âm C, G, D, E, Am, Em, vòng hợp âm G – C – D – Em – G, nốt trên cần đàn, một lịch tập 24 phút mỗi ngày, và vài mẹo để không bỏ cuộc. Bài này đi lần lượt từng mục, theo đúng bài Lesson 1 của Thương Guitar BMT.
Nếu chỉ nhớ được một câu thì nhớ câu này: luyện ít nhưng đều, tiến bộ nhiều. Mọi thứ bên dưới đều xoay quanh nó.
1. Các bộ phận của đàn guitar
Bạn không cần thuộc hết ngay. Nhưng khi xem video hướng dẫn mà người ta nói "lên dây ở khóa" hay "bấm sát phím", bạn phải biết chỗ đó nằm ở đâu. Đi từ trên xuống:
- Đầu đàn (headstock) và khóa lên dây (tuning pegs): nơi vặn để chỉnh dây căng hay chùng.
- Lược đàn (nut): thanh nhỏ có khe giữ dây, nằm giữa đầu đàn và cần đàn.
- Cần đàn (neck), phím đàn (fretboard) và dấu vị trí (position dots): chỗ tay trái bấm. Các chấm tròn giúp bạn biết mình đang ở phím mấy.
- Dây đàn (strings).
- Thân đàn (body) với lỗ thoát âm (sound hole): tay phải gảy quanh vùng này.
- Chống xước (scratch plate): miếng nhựa bảo vệ mặt đàn khỏi pick.
- Ngựa giữ dây (saddle): điểm cuối của dây trên thân đàn.
2. Tên 6 dây đàn guitar
Dây được đánh số từ dưới lên khi bạn ôm đàn. Dây 1 mỏng nhất nằm gần sàn nhà, dây 6 dày nhất nằm trên cùng.
| Dây | Tên nốt | Đặc điểm |
|---|---|---|
| 1 | E (Mi) | Mỏng nhất |
| 2 | B (Si) | |
| 3 | G (Sol) | |
| 4 | D (Rê) | |
| 5 | A (La) | |
| 6 | E (Mi) | Dày nhất |
Mẹo nhớ tên dây từ dây 6 đến dây 1: "Mì Là Rê Son Si Mí". Đọc lên vài lần là thuộc. Đây cũng là thứ tự lên dây chuẩn E A D G B E.
3. Cách cầm pick đúng
Kẹp pick giữa ngón cái và ngón trỏ. Chỉ để lộ phần mũi. Và thả lỏng tay, đừng gồng.
Lỗi gồng tay phổ biến hơn bạn nghĩ. Người mới sợ rơi pick nên bóp chặt, cổ tay cứng lại, quạt nghe khô và mỏi rất nhanh. Pick có rơi thì nhặt lên. Thế thôi.
Pick có ba loại theo độ dày:
- Mỏng: dùng để quạt (strumming), tiếng nhẹ và dễ lướt.
- Trung bình: đa năng, hợp với hầu hết người mới.
- Dày: dùng chơi lead, gảy từng nốt rõ và chắc.
4. Ba mẫu quạt cơ bản
Ký hiệu ↓ là quạt xuống, ↑ là quạt lên. Đếm to thành tiếng khi tập.
- Quạt xuống: ↓ ↓ ↓ ↓, đếm 1 – 2 – 3 – 4.
- Quạt lên – xuống: ↓ ↑ ↓ ↑ ↓ ↑, đếm 1 – & – 2 – & – 3 – &.
- Xuống xuống lên – lên xuống lên: ↓ ↓ ↑ ↑ ↓ ↑, đếm 1 – 2 – & – 3 – 4 – &.
Bắt đầu thật chậm, sau đó tăng tốc độ dần. Mẫu thứ ba là mẫu quạt bạn sẽ gặp trong rất nhiều bài hát, nên cứ dành thời gian cho nó.
5. Sáu hợp âm guitar cơ bản cho người mới
Số ngón tay: 1 là ngón trỏ, 2 ngón giữa, 3 ngón áp út, 4 ngón út. Dây có dấu X thì không đánh, dấu O là dây mở (đánh mà không bấm).
| Hợp âm | Cách bấm | Dây không đánh |
|---|---|---|
| C (Đô trưởng) | Ngón 3 phím 3 dây 5 · ngón 2 phím 2 dây 4 · ngón 1 phím 1 dây 2 | Dây 6 |
| G (Sol trưởng) | Ngón 3 phím 3 dây 6 · ngón 2 phím 2 dây 5 · ngón 4 phím 3 dây 1 | — |
| D (Rê trưởng) | Ngón 1 phím 2 dây 3 · ngón 3 phím 3 dây 2 · ngón 2 phím 2 dây 1 | Dây 6, dây 5 |
| E (Mi trưởng) | Ngón 2 phím 2 dây 5 · ngón 3 phím 2 dây 4 · ngón 1 phím 1 dây 3 | — |
| Am (La thứ) | Ngón 2 phím 2 dây 4 · ngón 3 phím 2 dây 3 · ngón 1 phím 1 dây 2 | Dây 6 |
| Em (Mi thứ) | Ngón 2 phím 2 dây 5 · ngón 3 phím 2 dây 4 | — |
Nên bắt đầu từ Em. Chỉ hai ngón, tất cả các dây đều đánh, và tiếng nghe "ra bài" ngay. Có Em rồi thì chuyển sang E rất nhanh, vì E chỉ là Em thêm ngón 1.
Bấm sát phím sắt (nhưng không đè lên nó). Dây rè hay tắc tiếng thì thường là do ngón tay nằm quá xa phím, hoặc chạm vào dây bên cạnh.
6. Vòng hợp âm đầu tiên: G → C → D → Em → G
Thuộc 6 hợp âm mà không chuyển qua lại được thì vẫn chưa đệm được bài nào. Vòng G – C – D – Em – G dùng được cho rất nhiều bài hát, nên tập nó ngay khi bạn bấm được từng hợp âm riêng lẻ.
Mẹo: chuyển hợp âm chậm rãi và mượt mà. Ép tốc độ khi tay chưa quen chỉ làm bạn quen luôn cái sai.
7. Nốt trên cần đàn (từ phím 1 đến phím 12)
Nghe thì đáng sợ nhưng chỉ có hai quy tắc:
- Mỗi phím cao hơn nửa cung. Dây 6 là E, phím 1 là F, phím 2 là F#, phím 3 là G…
- Giữa E – F và B – C không có nốt thăng. Các cặp còn lại đều có một nốt # xen giữa.
Tới phím 12, tên nốt quay lại đúng tên dây buông, chỉ cao hơn một quãng tám. Đó là lý do phím 12 thường có hai chấm tròn. Mỗi ngày học tên nốt trên một dây, đọc to lên khi bấm, và bạn sẽ thuộc cần đàn sớm hơn mình tưởng.
8. Lịch luyện tập hằng ngày: 24 phút
| Việc | Thời gian |
|---|---|
| Điều chỉnh dây (tuning) | 2 phút |
| Bài tập ngón tay | 2 phút |
| Bài tập chuyển hợp âm | 5 phút |
| Luyện quạt chả | 5 phút |
| Chơi 1 bài hát | 10 phút |
| Tổng cộng | 24 phút |
Để ý phần lớn nhất là 10 phút chơi một bài hát. Không phải bài tập. Chơi được một bài trọn vẹn, dù chậm và còn vấp, là thứ giữ bạn quay lại cây đàn vào ngày mai.
Tập 24 phút mỗi ngày tốt hơn dồn 3 tiếng vào Chủ nhật. Ngón tay cần thời gian để chai lại, và động tác phải được lặp lại đều đặn mới thành phản xạ.
9. Mẹo dành cho người mới
- Luyện tập một chút mỗi ngày.
- Tập trung vào độ chính xác, đừng vội tốc độ.
- Giữ ngón tay sát phím đàn.
- Nghe nhạc và tận hưởng.
- Đừng nản. Ai cũng bắt đầu từ số 0.
- Kiên trì và bạn sẽ tiến bộ.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học guitar nên học hợp âm nào trước?
Em và Am, sau đó tới C, G, D và E. Em chỉ cần hai ngón nên dễ bấm nhất. Từ Em sang E chỉ thêm ngón 1; sang Am thì dời hai ngón xuống một dây rồi thêm ngón 1.
Mỗi ngày nên tập guitar bao lâu?
Khoảng 24 phút là đủ cho người mới, chia theo lịch ở trên. Quan trọng là tập đều mỗi ngày, không phải tập thật lâu.
Tập guitar bị đau đầu ngón tay có sao không?
Bình thường, nhất là với đàn dây sắt. Cơn đau giảm dần khi đầu ngón tay chai lại. Nếu đau quá, nghỉ một hôm rồi tập tiếp, và cân nhắc đàn classic dây nylon khi mới bắt đầu. Bài guitar classic hay acoustic giải thích kỹ chỗ này.
Chưa có đàn thì nên mua size nào?
Theo chiều cao: dưới 1m55 là các size 1/4, 1/2, 3/4; từ 1m55 – 1m65 là 7/8; trên 1m65 là 4/4. Chi tiết trong bảng chọn size đàn guitar theo chiều cao.
Cứ luyện tập mỗi ngày
Sự kiên trì là chìa khóa để tiến bộ. Nếu bạn ở Buôn Ma Thuột và cần chọn cây đàn đầu tiên, mua pick, dây đàn hay phụ kiện, hoặc chỉ muốn được chỉnh lại tư thế cầm đàn, ghé Thương Guitar BMT.
- Địa chỉ: 61 Nguyễn Văn Cừ, Tân Lập, Đắk Lắk (sát Nhà thờ Dũng Lạc)
- Điện thoại: 098 432 5906
- Mặt hàng: đàn piano, organ, guitar, violin, phụ kiện nhạc cụ
Chơi nhạc, vui hơn mỗi ngày. Có câu hỏi thì để lại lời nhắn ở trang liên hệ.
